Welke isolatie levert het meeste op?

Isoleren is een van de weinige verbouwingen die zichzelf terugverdient. Toch is niet elke maatregel even rendabel, en de woning waarin je woont bepaalt voor een groot deel welke ingreep het meeste oplevert. In dit artikel zetten we de belangrijkste isolatiemaatregelen naast elkaar op basis van wat ze kosten en wat ze jaarlijks aan energie besparen.

• Wat rendement precies betekent
• De maatregelen op een rij
• Wat past bij jouw woning?
• In welke volgorde pak je het aan?
• Veelgestelde vragen

Wat rendement precies betekent

"Levert het meeste op" kun je op twee manieren lezen: wat bespaart het meest in euro's per jaar, en wat verdien je het snelst terug? Dat zijn verschillende vragen. Een dakisolatie kan €700 per jaar schelen maar €6.000 kosten; een kierdichting kost een paar honderd euro en bespaart misschien €150 per jaar. De tweede maatregel verdient zich sneller terug, terwijl de eerste meer geld oplevert.

Het is daarom verstandig om naar beide cijfers te kijken: de jaarlijkse besparing en de terugverdientijd. Een maatregel met een lange terugverdientijd is niet automatisch slecht — isolatie gaat tientallen jaren mee en verhoogt bovendien het wooncomfort en de waarde van je woning. Wil je eerst begrijpen wat de cijfers op je energielabel betekenen, lees dan ons artikel over de isolatiewaarde uitgelegd.

Bij het vergelijken van maatregelen spelen vier factoren een rol. Ten eerste het oppervlak: een groot ongeïsoleerd dak verliest meer warmte dan een klein dak, dus de potentiële besparing is groter. Ten tweede het huidige isolatieniveau: isoleren wat al redelijk geïsoleerd is, levert minder op dan een koude plek aanpakken. Ten derde je stookgedrag: wie de hele woning op 21 graden houdt, merkt isolatie sterker dan iemand die toch al zuinig stookt. En ten vierde de prijs van energie, want die bepaalt hoeveel een kilowattuur besparing uiteindelijk in euro's waard is.

Wie het maximale uit isolatie wil halen, kijkt dus niet naar één maatregel maar naar het geheel. De isolatieschil van een woning werkt als een ketting: de zwakste schakel bepaalt het resultaat. Een perfect geïsoleerd dak levert weinig op als er ondertussen een kier onder de voordeur zit of het glas nog enkel is.

De maatregelen op een rij

Onderstaande tabel geeft een indicatie van wat elke maatregel kost en wat hij jaarlijks kan opleveren in een gemiddelde tussenwoning uit de periode 1970-1990. Werkelijke bedragen verschillen per woning.

Dakisolatie: de grootste winst

Warmte stijgt op, en een ongeïsoleerd dak is verantwoordelijk voor een groot deel van het warmteverlies. Dakisolatie levert daardoor vaak de hoogste absolute besparing op. Je kunt het aan de binnenzijde doen, aan de buitenzijde of — bij een schuin dak — tussen de spanten. De kosten lopen uiteen van €30 tot €70 per m², afhankelijk van de methode. Meer hierover lees je in ons artikel over dakisolatie kosten.

Spouwmuurisolatie: snel terugverdiend

Heeft je woning een spouwmuur die nog leeg is, dan is spouwmuurisolatie doorgaans de maatregel met de kortste terugverdientijd. Het werk is snel, relatief goedkoop en de besparing is direct merkbaar. Voor €20 tot €35 per m² krijg je een muur die nauwelijks nog warmte doorlaat. Let wel: niet elke spouw is geschikt, en bij oudere woningen met een smalle of vervuilde spouw is eerst onderzoek nodig.

De aantrekkelijkheid zit in de verhouding tussen kosten en effect. Het inblazen van een spouwmuur is een dag werk, vraagt geen steiger en tast het aanzien van de woning nauwelijks aan. Omdat de investering beperkt blijft, is de terugverdientijd vaak de kortste van alle maatregelen. Voor woningen uit de periode 1945-1980, met een redelijk geïsoleerd dak maar een lege spouw, is dit dan ook meestal de eerste stap die loont.

Vloerisolatie: comfort en besparing

Koude voeten en een koude vloer zijn typische klachten in oudere woningen. Vloerisolatie kost indicatief €25 tot €50 per m² en pakt zowel het comfort als het energieverbruik aan. De terugverdientijd is meestal wat langer dan bij spouwmuurisolatie, maar het effect op wooncomfort is groot.

Vloerisolatie wordt vaak onderschat omdat de besparing in euro's minder spectaculair is dan bij dakisolatie. Toch is het comforteffect direct merkbaar: een koude vloer veroorzaakt koudeval, waardoor je de thermostaat hoger zet dan nodig. Wie de vloer isoleert, merkt dat de woning gelijkmatiger van temperatuur wordt en dat de verwarming minder hard hoeft te werken.

Glas en kierdichting

Het vervangen van enkel glas door HR++ glas is een relatief dure maatregel per vierkante meter, maar het effect op comfort is groot en de levensduur is lang. Kierdichting is het tegenovergestelde: heel goedkoop, heel snel en direct merkbaar. Juist de combinatie van deze twee — tocht wegnemen én het glas verbeteren — maakt de isolatieschil compleet.

Wat past bij jouw woning?

Welke maatregel het meeste oplevert, hangt sterk af van de woning. Gebruik onderstaande vuistregels als startpunt.

• Woning na 1980. Dak en muur zijn vaak al geïsoleerd. Kijk dan naar glas, kierdichting en vloerisolatie. De grootste winst zit hier meestal in het dichten van kieren en het verbeteren van glas.
• Woning 1945-1980. Vaak een redelijk geïsoleerd dak maar een lege of matig gevulde spouw. Spouwmuurisolatie levert hier meestal het meest op, gevolgd door vloerisolatie.
• Woning voor 1945. Geen spouwmuur, dus spouwisolatie valt af. Dakisolatie, vloerisolatie en glas zijn dan de belangrijkste stappen. Zie ook welke isolatie bij een oudere woning.
• Huurwoning. Overleg met de verhuurder; kleine maatregelen als kierdichting kun je vaak zelf doen. Voor grotere ingrepen is toestemming nodig en zijn de kosten voor de eigenaar.
• Monument. Er gelden vaak extra regels. Overleg met de gemeente voordat je iets aan de gevel of het dak verandert.

Een goede manier om te bepalen waar je moet beginnen, is kijken waar je de kou het meest voelt. Tocht bij ramen en deuren wijst op kierdichting. Een koude vloer wijst op vloerisolatie. Een koude muur of een slaapkamer onder het dak wijst op dakisolatie. Die praktische observatie is vaak een betere leidraad dan een algemeen advies.

In welke volgorde pak je het aan?

Als je meerdere maatregelen wilt combineren, is de volgorde belangrijk. Los eerst de goedkope, snelle verbeteringen op en pak dan de grote ingrepen aan.

Maatregelen combineren

De beste resultaten boek je door maatregelen te combineren in plaats van ze los uit te voeren. Een dak isoleren terwijl de vloer koud blijft, betekent dat de warmte via een andere route verdwijnt. Een woning isoleren zonder de ventilatie aan te pakken, kan juist vochtproblemen veroorzaken.

Bovendien scheelt combineren geld. Als je dak en zolder in één keer aanpakt, hoef je maar één keer steigers te huren en één keer de afwerking te doen. Plan je een verbouwing, dan is dat het moment bij uitstek om isolatie mee te nemen — zie isoleren tijdens een verbouwing.

Veelgestelde vragen

Hieronder beantwoorden we de vragen die het vaakst terugkomen bij het vergelijken van isolatiemaatregelen.